آتش­-بس موقت کریسمس، مجموعه­ «‏آتش­-بس»‏های غیر-رسمی ولی گسترده­ ای را می­گویند، که در نخستین سال جنگ اوّل جهانی، در طول جبهۀ غربی[1] در نزدیکی­های کریسمس 1914 آفریده شد. در یک هفتۀ منتهی به کریسمس، دسته­ هایی از سربازان آلمانی و بریتانیایی تبریکات مناسبتی ردّ و بدل می­کردند و بین سنگرهایشان ترانه می­خواندند. گاهی آرامش و آشتی آنقدر جان می­گرفت که افراد، با کسی که از آنسو پیام تبریک و هدیۀ کریسمس آورده بود، قدم­-زنان گپ می­زدند.

در شب و روز کریسمس، بسیاری از سربازان آلمانی و بریتانیایی و برخی از سربازان فرانسوی، سرخود به زمین­ِ خالیِ حدّ­فاصل استحکامات دو ارتش[2] پا می­گذاشتند و در هم می­ آمیختند و خوراکی و یادگاری به­ همدیگر می­دادند. آیین­های خاکسپاری مشترکاً برگزار شد، و خیلی از دیدارها به آوازهای دوره­-گردی دسته­-جمعی منتهی شد؛ در جاهایی هم افراد دو ارتش درگیرِ جنگ، فوتبال بازی می­کردند.

***

این آتش­-بسِ خودسرانه، نمادی از دوستی و آشتی و مردُمی در هنگامه­ ای خونبارترین در تاریخ نوین شناخته شده­ است.


[1] Western Front

منظور از اصطلاح جبهۀ غربی، در خلال جنگ اول و دوم جهانی این بود: خط درگیری­ ای که در شرق آن، اراضیِ تحت اشغال آلمان بود و در غرب آن، متفقین (Allies)

[2] No Man's Land