اقتصاد مقاومتی یا Resilience ؟
در این چند ساله، بحران های اقتصادی فراگیر، تشدید روند حملات تروریستی، جرایم سازمان یافته، تغییرات اقلیمی، پیامدهای منفی پیشبینی نشدۀ دگرگونی های تکنولوژیکی، به هم خوردن توازن سنتی قوا و...، همگی باعث شد تا اندیشکده ها و سیاست گذاران در کشورهای «اُ.ایی.سی.دی» به مفهوم «رزیلیِنس» که می توان آن را تاب آوری ترجمه کرد، بپردازند و بیاندیشند و تأکید کنند.
ابعاد، سمت و سو و مؤلفه های «تاب آوری» مطرح شده، تا اندازۀ قابل توجهی با آنچه که از سوی رهبری جمهوری اسلامی، به نام «اقتصاد مقاومتی» عنوان می شود، همپوشانی دارد و از این رو، می توان از مباحث و راهکارهای پیشنهاد شده در ذیل موضوع رزیلیِنس، بهره گرفت و اقتصاد مقاومتی را از تنور فرصت سوزی چاپلوسان و «حمایت قاطع»کنندگان حرفه ای سخنان رهبری، درآورد.
جالب است که چند ماه پیش، آقای رضا تقی زاده از تحلیلگران اپوزیسیون خارج نشین نیز در نوشتاری با عنوان «قوهای سیاه و به مخاطره افتادن امنیت قوهای سفید» چنین شباهتی را مورد توجه قرار داد:
تم اجلاس سال جاری «مجمع جهانی اقتصاد» را با در نظر داشتن وضعیت کنونی اقتصاد جهانی «مقاومت پویا» نام داده اند که بی شباهت به «اقتصاد مقاومتی» مورد نظر رهبر جمهوری اسلامی برای افزایش توان ایستادگی در برابر فشار تحریم های اقتصادی نیست.
* توضیح اینکه
1- مقاومت پویا، ترجمه ی آقای تقی زاده از واژه ی رزیلیِنس بوده است.
2- رزیلیِنس سالها است در گزارش های مجمع جهانی اقتصاد در حول و حوش اجلاس داووس، مورد تأکید است؛ چیزی که هست، بُروز فزاینده ی بحران ها و فرکانس فزاینده ی واژه رزیلینس در گزارش ها، باعث شده که ادبیات رزیلیِنس بیشتر بتواند به صحبتهای فردی و جمعیِ اجلاس تزریق شود.
***
اینجانب، یکی از دست اندرکاران تدوین برنامه ی راهبردی صنعت، معدن و تجارت بودم که نقشم بیشتر مطالعه و ترجمه و تألیف اسناد پشتیبان، با بررسی تطبیقی و رصد تجارب بین المللی بودم.
نشانی دو نوشتاری که در روند تدوین اسناد مرتبط با برنامه ی راهبردی تهیه کردیم و در سامانۀ مدیریت دانش وزارت صنعت، معدن و تجارت در دسترس هستند، در ادامه می آورم؛
هر دو نوشتار، ترجمۀ بخشهای برگزیده ای از گزارش «ریسک های جهانی» امسال (2013) مجمع جهانی اقتصاد هستند.
نوشتار اولی، ترجمۀ بخش «مَناظر پنجگانۀ ریسک های جهانی» است:
ارزیابی مخاطره های جهانی؛ 2013
گزارش «مخاطرات جهانی1» از جمله سالنامههای تشکل موسوم به «مجمع جهانی اقتصاد2» است که درآغاز ژانویهی هر سال میلادی منتشر میشود. گروهی به نام «شبکهی مخاطرات جهانی3» در این تشکل برای تهیهی گزارشِ هر سال، در واپسین هفتههای سال قبلِ آن، دست به کار میشوند؛ تغییرات رخ داده در منظرهی مخاطرات جهانی را سال به سال تشریح، و مخاطراتی را که نقشی عمده در سال پیش رو دارند شناسایی میکنند.
رویکرد بیان شدهی گزارش، ارتقای آگاهیها دربارهی نیاز به اتخاذ رویکرد «چند ذی نفعی» به موضوع کاهش آثار4 مخاطرات جهانی است. طبق گفتهی مجمع جهانی اقتصاد، هدف از این گزارش این است که با تداوم و انسجام دهی به آگاهی بخشیهای صورت گرفته دربارهی مخاطرههای جهانی، افکار را به سوی مخاطرهها و شیوهی ملاحظهی آنها در طراحی راهبردها سوق دهد و رهبران جهان را با هدف بهبود رویکردشان به مخاطرات جهانی، به چالش بکشاند...
نوشتار دومی، یک نمونۀ آزمایشی از یک چارچوبۀ اندازه گیری تاب آوری کشوری است:
ایجاد تاب آوری کشوری به ریسک های جهانی
مقدمه:
اخیراً مجمع جهانی اقتصاد، گزارشی با عنوان « ایجاد تابآوری ملی در برابر مخاطرههای جهانی» منتشر کرده است. این گزارش، گام اولیهای برای ایجاد چارچوبی تشخیصی است که برای ارزیابی آمادگی یک کشور در برابر مخاطرات جهانی، از مفهوم تابآوری3 بهره میگیرد. این چارچوب شبیه «اِم.آر.آی»4 عمل میکند؛ خللهای ناپیدا در آمادگی مواجهه با مخاطره های جهانی، که با روشهای متعارفتر ارزیابی مخاطرات5 نمیتوان به آنها پی برد، با این «ام.آر.آی» آشکار میشوند.
این چارچوب، نمونهی اولیهای از شاخصهای بالقوهی کیفی6 و کمّی مجمع جهانی اقتصاد و دیگر نهادهای تحقیقاتی برای تابآوری ارائه میشود؛ با این قصد که با دریافت و تجمیع بازخوردهای دریافتی از خوانندگان، گزارش نهایی پالایش و بهبود یابد و تا تابستان 2013، تبدیل به سندی موقتی شود که جزییات بیشتری پیرامون تابآوری کشوری به مخاطرات جهانی در اختیار میگذارد...